Her gece 7-8 saat uyumanın çok ehemmiyetli olduğunu ne sıklıkla duyuyorsunuz? Ehemmiyetli olan sadece uyuduğunuz müddet değildir. Kaliteli uyku, sonraki gün dinlenmiş ve yenilenmiş kalkmanızı sağlamak üzerinde rol oynar.
Vücudunuz uykuya daldığında nelerin olup bittiğinin farkında olmayabilirsiniz. Uyurken dinlenmenizi en çok etkileyen etmenlerden bir tanesi, vücudunuzun uyku döngüsünün değişik merhalelerinden geçmesidir. Uyku döngüsünün bu farklı merhalelerinin farklı emelleri ve dinlenme kalitesi üzerinde çeşitli tesirleri bulunmaktadır.
Sözgelimi, derin uyku, uyandığınızda kendinizi yenilenmiş hissetmenizi sağlayan döngü merhalesidir.
Uyku döngüsünün, dinlenme kalitenizi nasıl etkilediğini anlamak için gelin uyku döngüsünün farklı merhalelerine ayrıntılı bir şekilde bakalım.
Uyku döngüsünün merhaleleri
Uyku döngüsünün, dinlenme kalitenizi nasıl etkilediğini anlamak için gelin uyku döngüsünün farklı merhalelerini iyi bir şekilde anlamamız gerekir.
İlk olarak, uyku iki farklı kategoriye ayrılmaktadır; bu kategoriler REM uykusu ve NREM uykusu olmaktadır. İlk uyuduğunuzda NREM uykusuyla başlar, sonrasında REM uykusuna geçer ve sonra NREM uykusuna geçersiniz. Bu döngü, gece süresince her 90 dakikada bir devam eder.
NREM uykusu
Birinci aşama
NREM uykusunun birinci aşaması birkaç dakika sürer ve uyanık olduğunuz vaziyetten uykuya geçişiniz esnasında gerçekleşir. Bu aşamada solunum, kalp atışı ve göz hareketleri gibi vücut işlevlerini yavaşlamaya başlar. Adaleleriniz gevşemeye başlar ve ara sıra titremeler ve seğirmeler görülür. Bu aşamada beyin aktiviteleriniz ile beyin dalgalarınız da uyanık olduğunuz vaziyete göre daha yavaştır.
En hafif uyku aşaması olan NREM uykusundan uyanmak kolaydır. Sık sık uyanıyor ve uyurken yarı şuurluluk hissi tecrübeliyorsanız, uyku döngüsünün bu safhasında daha çok vakit geçiriyorsunuz demektir.
İkinci safha
NREM uykusunun ikinci safhası de vardır ve takriben olarak tüm döngünün yarısını oluşturur. Bu safha, gece süresince diğer uyku safhalarıyla karşılaştırıldığı vakit uykuda en çok vakit geçirdiğiniz safhadır.
Bu safha esnasında vücut sistemleri gevşemeye ve yavaşlamaya devam eder. Vücudun merkez sıcaklığı düşer ve göz hareketleri durur. Arada bir etkinlik artışları görülse de beyin dalgaları da yavaşlar. Bu safhada uykuda olsanız da daha derin uykuda değilsinizdir.
Üçüncü safha
NREM uykusunun son safhası olan üçüncü safhasında derin uyku tecrübelersiniz. Uykunun yenileyici safhası olarak da bilinen bu safha esnasında vücudunuz kendisini yeniler ve güçlendirir.
Bu dinlenme döngüsünde soluk alışınız ve kalp atışınız en düşük düzeydedir ve adaleleriniz deşarj olmuştur. Beyin dalgaları da genelde derin uykunun bu evresinde en yavaş halindedir. Ayrı olarak bu safha esnasında yüksek ses gibi ikazcılar olmadığı sürece uyanmak zordur.
Derin uykunun ilk evresi genelde 45 ila 90 dakika arası sürer. Bu safha, gecenin ilk yarısında daha uzunken gece ilerledikçe her döngünün uzunluğu azalmaya başlar.
Derin dinlenme safhası, sabah olduğunda iyi bir şekilde dinlenerek kalkmanızı sağlayacak kaliteli bir dinlenmeyi garanti eder. Bu aşama, vücudun kendini yenilediği, enerji topladığı ve geliştiği aşama olmaktadır.
Dördüncü aşama
Dördüncü aşama, REM uykusunun ilk aşamasıdır. Bu aşama NREM uyku evrelerine geçtikten takriben 90 dakika sonra gerçekleşir. Bu aşama esnasında gözleriniz bir yandan diğer yana hızlı bir şekilde hareket eder; REM uykusunun bariz olan etmenlerinden bir tanesi budur.
Bununla beraber REM uykusunda beyin aktivitesi, düş görüldüğü sırada hemen hemen uyanıkken olduğu gibi artar. Kalp atış hızı da uyanık olunan vaziyete yakın şekilde artar ve nefes alma da hızlandığı gibi bazen gayri muntazam hale gelebilir. Son olarak ise vücut felç olma gibi kimi uç vaziyetler tecrübeleyebilir.
Derin uyku ve uyku kalitesi
Dinlenmenin kaliteli olması, derin uyku safhasının çok sayıda yararı olduğu için bu safhayla alakalı olmaktadır.
Derin uyku safhasında beyindeki glikoz metabolizması artar. Glikoz metabolizması, kısa ve uzun dönemli bellek ile genel öğrenme maharetlerini destekler.
Derin dinlenme esnasında hipofiz bezi, insan gelişimi ile vücudun gelişmesi için hayati ehemmiyet taşıyanlar da dahil olmak üzere ehemmiyetli hormonlar salgılar. Derin dinlenmenin diğer yararları arasında enerjiyi yenileme, hücrelerin yenilenmesi ve adalelere giden kanı arttırma gibi şeyler bulunmaktadır.
Derin dinlenme bu arada dokuların, kemiklerin ve adalelerin büyümesi ve tamiri gibi şeyleri teşvik eder. Vücudu daha kuvvetli hale getirerek ve enfeksiyonlar ve diğer yabancı maddelerle savaşmaya hazırlayarak bağışıklık sistemini güçlendirir.
Yeteri kadar derin veyahut kaliteli uyku uyumadığınızda ne olur?
Uykunuzu almanız ve kaliteli bir uyku çekmeniz çok ehemmiyetlidir. Derin dinlenme, tüm döngünün bir parçasıdır ve bilgiyi işleme, depolama ve dönüştürmeden sorumludur. Günlük hayatta karşılaştığınız bilgileri işlemenize yardımcı olur.
Yeteri kadar derin dinlenemediğiniz vakit beyin, karşılaştığı bilgileri belleğe dönüştüremez. Kaliteli uyku uyuyamamak kalp hastalıkları, felç, Alzheimer hastalığı ve diyabet gibi meselelere sebep olabilmektedir.
Netice
Yenilenmiş bir şekilde uyanmak için yalnızca ne kadar uyuduğunuz değil, uykunuzun kalitesi de ehemmiyetlidir. Kaliteli dinlenme ile en ilişkili uyku safhası derin uyku olmaktadır. Vücudunuzun iyi bir şekilde dinlendiğinden ve Alzheimer ile diyabet gibi hastalıkları engellediğinden emin olmak için yeteri kadar derin uyumanız önemlidir.
Uyku döngüsü, uyku kalitesini nasıl etkiler? yazısı ilk önce Ayşe Tolga İyi Hayat üzerinde ortaya çıktı.
Önemli
Blog içerisinde yer alan tüm içerikler bilgilendirme amaçlıdır. İlaç veya ürün tavsiyesi değildir. Yaşadığınız hastalıklarla ilgili doktorunuza danışmadan herhangi bir ilaç veya ürün kullanmayınız!
